Rezerwat Segiet to ponad 90 hektarów lasu bukowego rozciągającego się na szczytach Srebrnej Góry, na granicy Tarnowskich Gór i Bytomia. To miejsce, gdzie natura odzyskała teren po wiekach górniczej eksploatacji, tworząc dziś jedną z ciekawszych enklaw przyrodniczych w sercu górnośląskiej aglomeracji. Od 2017 roku rezerwat jest częścią wpisu UNESCO obejmującego historyczne kopalnie srebra i ołowiu regionu tarnogórskiego.
- imponujące buki sięgające 40 metrów
- pozostałości po górnictwie w krajobrazie
- ścieżka dydaktyczna z widokiem na kamieniołom
- pierwsze miejsce w regionie dla psów na smyczy
- bogactwo flory i fauny
- w tym rzadkie gatunki
Las bukowy na górniczych warpiach
Największą wartością Segietu są potężne buki, z których najstarsze okazy liczą około 150 lat i sięgają prawie 40 metrów wysokości. To imponujące drzewa rosną na terenie pełnym górniczych śladów – zapadlisk, lejów zwanych warpiami, wykrotów i rumowisk skalnych. Pod zielonym dachem lasu kryją się pozostałości po stuleciach wydobycia srebra, ołowiu i cynku, które trwało tu już od średniowiecza.
Spacerując po rezerwacie można natknąć się na wystające z ziemi dolomitowe skały, wały płonnej skały usypane przez dawnych górników czy głębokie leje. Ten charakterystyczny krajobraz pogórniczy porośnięty lasem bukowym z domieszką jawora, świerka i jodły sprawia, że Segiet wygląda zupełnie inaczej niż typowe śląskie lasy.
Starania o utworzenie rezerwatu na Srebrnej Górze podjęto już w 1908 roku. W 1916 przeprowadzono wizję lokalną z udziałem przyrodników i przedstawiciela hrabiego Donnersmarcka, ówczesnego właściciela tych terenów. Rezerwat oficjalnie powołano jednak dopiero w 1953 roku.
Co zobaczysz w Rezerwacie Segiet
Przez rezerwat prowadzi ścieżka dydaktyczna „Las Segiecki” o długości około 3,8 km, wyposażona w 8 przystanków z tablicami informacyjnymi. Trasa wiedzie doliną potoku, mija leśne stawy i prowadzi do punktu widokowego nad kamieniołomem Blachówka. Ścieżka jest oznakowana białym kwadratem ze skośnym żółtym paskiem, a odgałęzienie do punktu widokowego ma czarne oznakowanie.
Od 2023 roku szlak turystyczny został poszerzony i udostępniony również dla rowerzystów. To kompromis między ochroną przyrody a potrzebami mieszkańców, którzy chętnie korzystają z tego miejsca na spacery i aktywny wypoczynek. Co więcej, Segiet jest pierwszym rezerwatem przyrody w województwie śląskim, gdzie można legalnie spacerować z psem na smyczy – przy wejściach ustawiono specjalne kosze na nieczystości.
Rezerwat przecinają także dwa znakowane szlaki turystyczne: czarny prowadzący z Segietu do Pniowca w Tarnowskich Górach oraz niebieski Szlak Powstańców Śląskich łączący Bytom z Gliwicami.
Przyroda rezerwatu – więcej niż tylko buki
Flora rezerwatu liczy ponad 250 gatunków roślin. Oprócz dominujących buków rośnie tu jawor, świerk, jodła i inne gatunki liściaste tworzące wielowarstwowy las o charakterze zbliżonym do naturalnego.
Fauna jest równie bogata. W starych drzewach i martwym drewnie żyją rzadkie owady – pachnica dębowa, ciołek matowy czy dyląż garbarz. Las tętni życiem dzięciołów: czarnych, zielonych, zielonosiwyh, dużych, średnich i dzięciołków. W leśnych stawach i wilgotnych miejscach można spotkać traszkę grzebieniastą – największą krajową traszkę, gatunku wpisanego do czerwonej księgi województwa śląskiego. Rezerwat zamieszkują też nietoperze i chronione gatunki ptaków.
Rezerwat Segiet wraz z sąsiadującymi kamieniołomami i sztolniami objęty jest ochroną w ramach europejskiej sieci Natura 2000, co podkreśla jego znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej regionu.
Powiększenie rezerwatu w 2023 roku
Na początku 2023 roku powierzchnia rezerwatu została niemal potrojna – z około 30 do ponad 90 hektarów. Do chronionego obszaru włączono liczne drzewostany bukowe z domieszką jawora i świerka, tereny z widocznymi zapadliskami i warpiami oraz większą część stanowiska dokumentacyjnego Blachówka. Rozszerzono też otulinę wokół rezerwatu o ponad 60 hektarów.
To efekt wieloletnich starań Fundacji Srebrne Buki i innych organizacji ekologicznych. Powiększenie obszaru ochrony pozwoliło objąć opieką większą część tego unikalnego krajobrazu pogórniczego, gdzie przez ostatnie stulecia natura powoli odzyskiwała zdegradowany przez człowieka teren.
Dla kogo jest Rezerwat Segiet
Segiet sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi docenią łatwe, dobrze oznakowane szlaki i możliwość spaceru z psem. Miłośnicy przyrody znajdą tu ciekawe gatunki roślin i zwierząt, a entuzjaści historii – ślady górniczej przeszłości Śląska. Rowerzyści mogą przejechać po udostępnionych trasach, a spacerowicze wybierają Segiet na krótki wypad z miasta – las znajduje się przecież w samym sercu aglomeracji górnośląskiej.
Na spacer warto przeznaczyć około 1,5-2 godzin, choć można spędzić tu znacznie więcej czasu obserwując przyrodę czy odpoczywając przy leśnych stawach. Teren jest zróżnicowany wysokościowo – najwyższy punkt to szczyt Srebrnej Góry na 347 m n.p.m., więc trzeba liczyć się z niewielkimi podejściami.
Praktyczne informacje – jak dotrzeć do rezerwatu
Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny i możliwy przez cały rok. Rezerwat nie ma wyznaczonych godzin otwarcia – to teren leśny dostępny o każdej porze.
Najłatwiej dojechać samochodem ulicą Żeromskiego, Małą lub Blachówka w Bytomiu. Samochód można zostawić na poboczu szutrowej drogi lub na parkingu od strony kompleksu „Sportowa Dolina”. Początek ścieżki dydaktycznej „Las Segiecki” znajduje się na przedłużeniu ulicy Blachówka.
Rezerwat leży w pobliżu Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach i Kamieniołomu Blachówka – można połączyć zwiedzanie tych atrakcji w jeden dzień. Z dzielnicy Repty Śląskie w Tarnowskich Górach również łatwo dostać się do segieckiego lasu.
Dla osób korzystających z transportu publicznego – niebieski Szlak Powstańców Śląskich prowadzący przez rezerwat rozpoczyna się w Bytomiu i kończy w Gliwicach, co ułatwia dojazd autobusami miejskimi.