W sercu Parku Śląskiego, na najwyższym wzniesieniu zwanym Górą Parkową, stoi budynek z charakterystyczną 23-metrową kopułą. To Planetarium Śląskie – najstarsze i największe tego typu miejsce w Polsce, które po gruntownej modernizacji funkcjonuje teraz jako Planetarium – Śląski Park Nauki. Dla miłośników kosmosu i rodzin z dziećmi to jedno z ciekawszych miejsc w regionie, gdzie astronomia spotyka się z nowoczesną technologią, a nauka przestaje być nudna.
Nie każdy wie, że budynek powstał w 1955 roku z okazji Roku Kopernikowskiego. Decyzję o budowie podjęto już w 1953 roku, a autorem projektu był architekt Zbigniew Solawa. Przez dziesięciolecia Planetarium służyło kolejnym pokoleniom jako okno na kosmos – w czasach, gdy podróże kosmiczne były domeną supermocy, a Internet jeszcze nie istniał, to właśnie tutaj można było zobaczyć gwiazdy, planety i galaktyki.
- ultranowoczesny system projekcji True 8K
- wygodne fotele do relaksu
- interaktywne symulatory lotu kosmicznego
- programy dla dzieci i dorosłych
- fascynująca ekspozycja o strukturze Wszechświata
Nowoczesność spotyka tradycję – co się zmieniło po modernizacji
W 2022 roku, po trzech latach przebudowy kosztującej 136 milionów złotych, Planetarium otworzyło się na nowo. Zabytkowy budynek zyskał podziemną rozbudowę o powierzchni ponad 2500 metrów kwadratowych, a całkowita powierzchnia obiektu wzrosła do 7000 m². Finansowanie pochodziło ze środków Unii Europejskiej, Budżetu Państwa oraz Województwa Śląskiego.
Zmienił się nie tylko wygląd – całkowicie wymieniono wyposażenie techniczne. Stary projektor, który przez lata był sercem planetarium, zastąpił ultranowoczesny system dziesięciu cyfrowych rzutników Sony rozmieszczonych wokół kopuły. Wyświetlają obraz w rozdzielczości True 8K, co daje niemal kinową jakość. Pod kopułą zainstalowano 300 wygodnych, rozkładanych foteli – można więc oglądać niebo w komfortowej pozycji, niemal leżąc.
Na horyzoncie sali projekcyjnej znajduje się zrekonstruowana panorama przedstawiająca Katowice, Chorzów i Siemianowice Śląskie w 1955 roku – dokładnie takie, jakie widzieli pierwsi zwiedzający planetarium.
Co można zobaczyć i przeżyć podczas wizyty
Seanse w sali planetarium to główna atrakcja. Trwają około 45 minut i prezentują różne zjawiska astronomiczne – od wędrówek po nocnym niebie, przez podróże do odległych galaktyk, po pokazy specjalne dostosowane do aktualnych wydarzeń kosmicznych. Są programy dla dorosłych i dzieci. Dla najmłodszych przygotowano seanse takie jak „Z wizytą u Pana Twardowskiego” czy „Podróż Małego Księcia”, które łączą astronomię z baśniową opowieścią.
Oprócz seansów warto zajrzeć na ekspozycję stałą „Geofizyka”, która pokazuje strukturę Wszechświata, odległości kosmiczne i metody ich pomiaru. To dobry sposób, żeby uzmysłowić sobie, jak niewielką cząstką kosmosu jest nasza planeta.
Prawdziwą gwiazdą nowej odsłony Planetarium są symulatory lotu kosmicznego. Pięć ultranowoczesnych, jednoosobowych kapsuł zabiera „pasażerów” na wysokość 406 kilometrów – do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Fotele wyposażone w siłowniki obracają się we wszystkich kierunkach, a gogle VR tworzą wrażenie rzeczywistego lotu. Podczas symulacji można poczuć drgania, przeciążenia, a nawet chwilową nieważkość. Z lotu ptaka widać też Park Śląski i okolicę Planetarium.
Obserwatorium astronomiczne – spojrzenie w prawdziwe niebo
Planetarium to nie tylko projekcje. W budynku działa obserwatorium astronomiczne z jednym z największych teleskopów w Polsce – refraktorem o 30-centymetrowym obiektywie. Umożliwia obserwację Słońca, Księżyca, planet, komet i gwiazdozbiorów w powiększeniu do 750 razy. Zwiedzanie obserwatorium odbywa się w małych grupach, zawsze z przewodnikiem, co pozwala zadawać pytania i lepiej zrozumieć to, co widać przez okular.
Warto pamiętać, że obserwacje zależą od pogody i pory roku – nie zawsze da się zobaczyć wszystko, co planowano, ale to część uroku prawdziwej astronomii.
W 1966 roku Poczta Polska wyemitowała znaczek pocztowy przedstawiający Planetarium Śląskie o nominale 1,55 zł. Nakład wyniósł ponad 102 miliony sztuk, a znaczek pozostawał w obiegu do końca 1994 roku.
Dla kogo jest Planetarium Śląskie
To miejsce działa na różnych poziomach. Rodziny z dziećmi znajdą tu seanse dostosowane do młodszych widzów, które łączą edukację z rozrywką. Dzieci powyżej trzeciego roku życia mogą uczestniczyć w pokazach, choć warto sprawdzić, czy dany seans nie jest zbyt zaawansowany.
Dorośli bez dzieci też znajdą coś dla siebie – zwłaszcza ci, którzy interesują się astronomią, fizyką czy po prostu chcą zobaczyć coś innego niż standardowe kino czy muzeum. Seanse popularnonaukowe są przystępne nawet dla osób, które na co dzień nie śledzą odkryć kosmicznych.
Grupy szkolne i zorganizowane to stali bywalcy – Planetarium jest jednostką oświatową Województwa Śląskiego i aktywnie współpracuje z placówkami edukacyjnymi. Dla grup dostępne są specjalne pakiety i zniżki.
Ile kosztuje wizyta i jak zaplanować czas
Ceny biletów zależą od wybranej atrakcji. Seanse popularnonaukowe w sali planetarium kosztują 20 złotych za bilet normalny i 15 złotych za ulgowy. Dostępne są też bilety rodzinne za 50 złotych dla czterech osób. Ekspozycja stała „Geofizyka” to wydatek 18 złotych (normalny) lub 8 złotych (ulgowy). Symulatory lotu i inne atrakcje mają osobne cenniki. Jeśli ktoś chce zobaczyć wszystko, co oferuje Planetarium, powinien liczyć się z wydatkiem około 60-70 złotych za osobę.
Bilety ulgowe przysługują dzieciom od trzeciego roku życia, uczniom i młodzieży szkolnej do 20 lat, studentom do 25 lat, osobom z niepełnosprawnością oraz emerytom i rencistom. Opiekun osoby niepełnosprawnej wchodzi za darmo, podobnie jak jeden opiekun na 15 uczestników w grupie zorganizowanej.
Czas trwania poszczególnych atrakcji waha się od 25 do 45 minut, a pełne zwiedzanie może zająć od godziny do dwóch godzin, w zależności od tego, ile elementów wybierzemy. Warto zaplanować minimum 15 minut przerwy między atrakcjami i przyjechać nieco wcześniej, żeby spokojnie odnaleźć się w budynku.
Jak dojechać i gdzie zaparkować
Planetarium znajduje się pod adresem aleja Planetarium 4, 41-500 Chorzów, w centralnej części Parku Śląskiego. Dojazd z Katowic, Chorzowa i innych miast aglomeracji jest prosty – można skorzystać z komunikacji miejskiej (tramwaje i autobusy), dojechać samochodem lub przyjechać rowerem.
Dla zmotoryzowanych dostępny jest parking około 100 metrów od budynku, od strony ulicy Bytkowskiej w Katowicach. Po wizycie warto zostać dłużej i przejść się po Parku Śląskim – to jeden z największych parków miejskich w Europie, z wieloma atrakcjami, alejkami i zielenią.
Godziny otwarcia i repertuar seansów zmieniają się w zależności od sezonu i dnia tygodnia. W poniedziałki odbywają się wyłącznie seanse w sali planetarium. Najlepiej sprawdzić aktualny program na stronie internetowej Planetarium i zarezerwować bilety z wyprzedzeniem – zwłaszcza w weekendy i podczas ferii czy wakacji miejsca potrafią się szybko zapełnić.
Planetarium leży na granicy Katowic i Chorzowa, co czasem prowadzi do zamieszania – oficjalnie adres wskazuje Chorzów, ale część parkingów i dojazd prowadzą przez Katowice.
Warto też wiedzieć, że sprzedaż biletów odbywa się online, co pozwala uniknąć kolejek i zaplanować wizytę z dokładnością co do minuty. System rezerwacji pokazuje dostępność miejsc na poszczególne seanse i atrakcje w czasie rzeczywistym.