Muzeum Miejskie w Tychach to miejsce, które zbiera i opowiada historię jednego z najmłodszych miast w Polsce – Tychy otrzymały prawa miejskie dopiero w 1951 roku. Choć sama instytucja działa od 2004 roku, jej zbiory i wystawy sięgają znacznie dalej, pokazując jak z niewielkiej wioski wyrósł ponad stutysięczny ośrodek przemysłowy. Wstęp do muzeum jest całkowicie bezpłatny, co czyni je dostępną opcją dla każdego, kto chce poznać lokalną historię i kulturę.
Nie każdy wie, że droga do powstania muzeum trwała niemal dwie dekady – od pierwszych pomysłów w latach 80. XX wieku, przez uchwałę intencyjną w 1996 roku, aż po faktyczne otwarcie w 2004.
- bezpłatny wstęp
- różnorodne wystawy czasowe
- historia Nowych Tychów
- autentyczne zbiory od mieszkańców
- Tyska Galeria Sportu dla fanów sportu
Dwie siedziby, różne oblicza miasta
Muzeum funkcjonuje obecnie w dwóch lokalizacjach, z których każda ma swój unikalny charakter. Główna siedziba mieści się w Starym Magistracie przy placu Wolności 1 – budynku, który sam w sobie jest częścią historii miasta. To tutaj odbywają się najważniejsze wystawy czasowe, spotkania autorskie i wykłady. Przestrzeń ekspozycyjna została otwarta dla zwiedzających w lipcu 2012 roku i od tego czasu pokazano tu kilkadziesiąt różnorodnych wystaw.
Druga siedziba to Tyska Galeria Sportu, która działa od marca 2015 roku przy Stadionie Miejskim przy ulicy Edukacji 7. To jedno z nielicznych tego typu miejsc w kraju – muzeum poświęcone wyłącznie sportowi i jego lokalnym bohaterom. Dla miłośników sportu, zwłaszcza piłki nożnej i hokeja, to obowiązkowy punkt na mapie Tychów.
Muzeum Miejskie w Tychach powstało dzięki zaangażowaniu mieszkańców, którzy przekazywali pamiątki rodzinne, fotografie i przedmioty codziennego użytku. To właśnie ich zaangażowanie sprawiło, że zbiory muzeum są tak autentyczne i różnorodne.
Co zobaczysz w Starym Magistracie
Wystawy w głównej siedzibie muzeum zmieniają się regularnie, co sprawia, że warto wracać tu częściej. Ekspozycje koncentrują się na historii Tychów i regionu pszczyńskiego, ale nie tylko. Muzeum pokazuje również sztukę współczesną, fotografię dokumentalną i tematyczne wystawy poświęcone konkretnym aspektom życia miasta.
Jedną z ciekawszych stałych narracji muzeum jest opowieść o tzw. Nowych Tychach – mieście budowanym od podstaw w latach 50. i 60. XX wieku według modernistycznych koncepcji urbanistycznych. To fascynująca historia transformacji małej wioski w nowoczesny ośrodek miejski z wielkimi zakładami przemysłowymi, w tym słynnym browarem. Archiwalne fotografie pokazują pustkowia przekształcające się w osiedla mieszkaniowe, a dokumenty i przedmioty codziennego użytku przybliżają życie pierwszych mieszkańców nowego miasta.
Muzeum gromadzi zbiory w czterech działach merytorycznych: Dziale Historii Miasta, Dziale Fotografii, Dziale Sztuki oraz Dziale Tradycji Kultury Historycznej Ziemi Pszczyńskiej. Dzięki temu ekspozycje są różnorodne – od dokumentów historycznych, przez przedwojenne fotografie, po współczesne instalacje artystyczne.
Tyska Galeria Sportu – raj dla fanów
Jeśli sport to twoja pasja, koniecznie zajrzyj do Tyskiej Galerii Sportu. Znajduje się na terenie Stadionu Miejskiego i opowiada historię sportowych sukcesów miasta. Tychy to przecież dom dla Polonii Tychy – klubu hokejowego z bogatą historią i licznymi sukcesami, a także GKS Tychy – klubu piłkarskiego, który przeszedł burzliwą drogę od niższych lig po ekstraklasę.
W galerii zobaczysz pamiątki sportowe, medale, puchary, stroje zawodników i sprzęt sportowy. Ekspozycja pokazuje nie tylko największe gwiazdy, ale też trenerów, działaczy i ludzi, którzy budowali tyski sport od podstaw. To miejsce, które docenią zarówno kibice, jak i ci, którzy interesują się lokalną historią społeczną.
Tyska Galeria Sportu to pierwsze tego typu przedsięwzięcie w regionie śląskim – muzeum poświęcone wyłącznie sportowi i jego lokalnym bohaterom.
Więcej niż tylko wystawy
Muzeum Miejskie w Tychach to nie tylko przestrzeń ekspozycyjna. Instytucja organizuje spacery po mieście, podczas których można poznać historię poszczególnych osiedli i budynków. Takie wycieczki prowadzone są przez przewodników, którzy znają nie tylko fakty, ale też anegdoty i ciekawostki niedostępne w przewodnikach.
Regularnie odbywają się tu również prelekcje, wykłady autorskie, seminaria i spotkania z twórcami. To dobra okazja, żeby porozmawiać z historykami, artystami czy fotografami, którzy opowiadają o swoich projektach związanych z Tychami i regionem. Dla grup powyżej 5 osób możliwe jest zorganizowanie oprowadzania z przewodnikiem – wystarczy wcześniej uzgodnić termin.
Muzeum prowadzi też działalność edukacyjną skierowaną do szkół. Warsztaty plastyczne, lekcje muzealne i programy edukacyjne są dostosowane do różnych grup wiekowych.
Dla kogo jest to muzeum
Muzeum Miejskie w Tychach to przede wszystkim miejsce dla tych, którzy chcą zrozumieć fenomen miasta budowanego niemal od zera w powojennej Polsce. Jeśli interesujesz się urbanistyką, architekturą PRL-u czy społeczną historią Śląska, znajdziesz tu wiele fascynujących materiałów.
Dla rodzin z dziećmi muzeum może być dobrym punktem wyjścia do spaceru po mieście – po zobaczeniu archiwalnych fotografii warto przejść się po osiedlach i zobaczyć, jak wyglądają dziś miejsca uwiecznione na starych zdjęciach. Bezpłatny wstęp sprawia, że wizyta nie obciąża budżetu rodzinnego.
Miłośnicy sportu z pewnością docenią Tyską Galerię Sportu, zwłaszcza jeśli śledzą losy Polonii czy GKS-u. To miejsce, gdzie można poczuć ducha kibicowania i poznać kulisy sportowych sukcesów.
Historia budowy muzeum – od pomysłu do realizacji
Idea utworzenia muzeum w Tychach pojawiła się już w latach 80. XX wieku w gronie Towarzystwa Miłośników Ziemi Tyskiej. Wtedy jednak warunki nie sprzyjały realizacji takiego projektu. Do pomysłu wrócono w latach 90., a w 1996 roku Rada Miasta podjęła uchwałę intencyjną w sprawie utworzenia placówki. Na faktyczne powstanie instytucji i nadanie jej statutu przyszło jednak czekać do 2000 roku.
Kolejnym wyzwaniem było znalezienie odpowiedniej siedziby. Początkowo planowano wykorzystać zabytkowy budynek dawnej suszarni młóta z 1909 roku w kompleksie Tyskich Browarów Książęcych. Dzięki porozumieniu z właścicielem browaru muzeum zyskało tam swoją pierwszą przestrzeń ekspozycyjną w 2004 roku. Pierwsza wystawa nosiła tytuł „Sto lat z życia miasta. Tychy i tyszanie w XX wieku” i została udostępniona zwiedzającym w kwietniu 2005 roku.
Z czasem muzeum rozrosło się i potrzebowało większej przestrzeni. W 2012 roku otwarto siedzibę główną w budynku po dawnym magistracie przy placu Wolności, a w 2015 roku dołączyła Tyska Galeria Sportu.
Pierwsza siedziba muzeum mieściła się w zabytkowej suszarni młóta z 1909 roku, w sąsiedztwie Tyskiego Browarium. To symboliczne połączenie – browar był i pozostaje jednym z najważniejszych symboli miasta.
Praktyczne informacje – godziny, ceny, dojazd
Wstęp do muzeum jest całkowicie bezpłatny – dotyczy to zarówno wystaw stałych, jak i czasowych w obu lokalizacjach.
Godziny otwarcia Starego Magistratu (plac Wolności 1):
Wtorek, środa: 9:00-15:00
Czwartek, piątek, sobota: 10:00-19:00
Niedziela, poniedziałek: nieczynne
Godziny otwarcia Tyskiej Galerii Sportu (ul. Edukacji 7, Stadion Miejski):
Wtorek-piątek: 10:00-16:00
Sobota, niedziela, poniedziałek: nieczynne
Dojazd do Starego Magistratu jest prosty – znajduje się on w samym centrum Tychów, przy głównym placu miasta. W okolicy jest sporo miejsc parkingowych, można też dojechać komunikacją miejską – przystanek „Plac Wolności” obsługują liczne linie autobusowe.
Tyska Galeria Sportu mieści się na terenie Stadionu Miejskiego przy ulicy Edukacji 7. Do stadionu można dojechać autobusami linii miejskich, najbliższy przystanek to „Stadion” lub „Edukacji”. Parking dostępny jest przy stadionie.
Na zwiedzanie Starego Magistratu warto przeznaczyć około godziny, choć jeśli akurat trwa ciekawa wystawa czasowa, może to zająć więcej czasu. Tyska Galeria Sportu to mniejsza przestrzeń – 30-45 minut powinno wystarczyć, chyba że jesteś zagorzałym kibicem i chcesz dokładnie przestudiować każdą pamiątkę.
Kontakt: telefon +48 32 327 18 20, e-mail: [email protected]
Muzeum uczestniczy w miejskich programach „3+ Liczna rodzina” oraz „Aktywni 60 plus”, oferując oprowadzanie po wystawie z przewodnikiem dla grup powyżej 5 osób po wcześniejszym uzgodnieniu terminu. Warto z tego skorzystać, bo przewodnicy potrafią opowiedzieć znacznie więcej niż widać na tablicach informacyjnych.